Bu üç soru siteyi yayına almadan önce çözülmesi gereken “koruma katmanı”. Ben bunu önce hukuki/etik risk, sonra pratik WordPress uygulaması olarak ayırıp net bir ilk yapılacaklar listesine indireceğim.

Evet, önce bunu yapalım. Çünkü site daha yeni; şimdi “risk katmanı”nı doğru kurarsak ileride rahat ederiz.

Cevap tarihi: 3 Mayıs 2026, Pazar — 16:02
Not: Bu hukuki danışmanlık değil; yayın güvenliği için pratik risk azaltma planı.

1. Paylaşılan resimler telif sorunu olur mu?

Olabilir. En riskli alan resimlerdir.

Türkiye’de eser koruması için bir fikri ürünün sahibinin hususiyetini taşıması ve şekillenmiş olması gerekir; eser sahibinin mali ve manevi hakları korunur. Bu yüzden internette bulduğumuz bir fotoğrafı “kaynak verdim” diye doğrudan kullanmak güvenli değildir.

Şimdilik kuralımız şu olsun:

Güvenli resimler

1. Kendi çektiğin fotoğraflar
2. Kendi hazırladığın ekran görüntüleri
3. Senin için üretilmiş yapay zekâ görselleri
4. CC0 / telifsiz / lisanslı stok görseller
5. Satın alınmış veya açık lisanslı görseller

Creative Commons’ta CC0 içerikler telif kısıtlaması olmadan kullanılabilir; CC BY içeriklerde ise uygun atıf gerekir.

Riskli resimler

1. Google Görseller’den alınan fotoğraflar
2. Başka siteden kopyalanmış sağlık görselleri
3. Ünlü kişi / marka / karakter içeren görseller
4. Stock foto gibi görünen ama lisansı bilinmeyen resimler
5. Başkasının çizimi, infografiği, şeması
6. Ekran görüntüsünde kişisel veri, lisans kodu, e-posta, hasta bilgisi görünmesi

İlk karar

Şimdilik sitede sadece şu üç görsel türünü kullanalım:

1. Kendi oluşturduğumuz logo/görseller
2. Kendi ekran görüntülerimiz
3. Lisansı açıkça belli olan görseller

Kaynağı belirsiz olanları şimdilik kullanmayalım.

2. Paylaşılan yazılar telif sorunu olur mu?

ChatGPT ve Gemini çıktıları açısından risk daha düşük ama sıfır değil.

OpenAI kullanım şartlarında, hukuken izin verilen ölçüde kullanıcının girdinin haklarını koruduğu ve çıktının haklarının kullanıcıya devredildiği yazıyor. Ancak çıktıların benzersiz olmayabileceği de belirtiliyor.

Google Gemini tarafında da Google, üretilen özgün içerik üzerinde sahiplik iddia etmediğini söylüyor; ama benzer içeriğin başkalarına da üretilebileceğini belirtiyor.

Ama şu ayrımı yapalım:

Daha güvenli kullanım

1. ChatGPT/Gemini çıktısını ham veri diye saklamak
2. Üzerine kendi düzenlemeni yapmak
3. Kaynaklarını kontrol etmek
4. “Hazırlayan: ChatGPT/Gemini + Fatih düzenlemesi” diye belirtmek
5. Kesin sağlık tavsiyesi gibi yayınlamamak

Riskli kullanım

1. Başka sitelerden uzun uzun kopyalanmış metinleri aynen koymak
2. Gemini/ChatGPT’nin verdiği kaynak metinlerini kontrol etmeden yayınlamak
3. “Bu besin H. pylori’yi yok eder” gibi kesin tedavi cümleleri yazmak
4. Kaynak göstermeden akademik/kurumsal metinleri aynen almak
5. Hasta raporu, reçete, kişisel veri içeren metinleri açık yayınlamak

Senin yüklediğin dosyada hem Gemini araştırma metni hem de bizim konuştuğumuz “referans, bağlam, ölçüt, parametre, dinamik eşik, geri bildirim” sistemi var; bu dosya doğrudan kesin rehber değil, ham araştırma / iddia çıkarma / kaynak kontrol dosyası olarak kullanılmalı.

3. Sağlık yazılarına uyarı koymalı mıyız?

Evet, mutlaka koymalıyız.

Çünkü senin amacın sağlık-tedavi iddiası üretmek değil. Sen şunu yapıyorsun:

Kendi yol haritamı çıkarmaya çalışan biriyim; bilgileri topluyorum, sınıflandırıyorum, kaynaklarını kontrol ediyorum ve doktora daha hazırlıklı gitmeye çalışıyorum.

Bu çok doğru bir çerçeve. Ama okuyucu bunu ilk bakışta anlamalı.

Sağlık beyanı konusu özellikle hassas. Türkiye’de ürün tanıtımında sağlık beyanları mevzuatla sınırlı; ürün sahibinin sağlık beyanı için klinik çalışmalarla başvuru yapması ve izin alması gibi kurallar var. Sen ürün satmıyorsun; ama yine de “şu ürün tedavi eder” dilinden uzak durmak gerekir.

4. İlk olarak ne yapalım?

Bence bugün kalan az vakitte 3 şeyi yapalım.

1. Site genel uyarısı hazırlayalım

Bunu footer’a veya “Hakkında / Kullanım Notu” sayfasına koyarız.

Metin:

Bu sitedeki sağlık içerikleri kişisel araştırma, not alma ve kaynak kontrolü amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi, ilaç önerisi veya hekim tavsiyesi yerine geçmez. Sağlık durumunuz, ilaç kullanımı, alerji, test sonucu veya tedavi kararı için mutlaka hekiminize danışınız.

2. Her sağlık yazısının başına küçük uyarı kutusu koyalım

Özellikle H. pylori, gastrit, antibiyotik, beslenme yazılarında görünür olmalı.

Metin:

Uyarı: Bu yazı tıbbi tavsiye değildir. Kişisel araştırma ve kaynak kontrol notudur. H. pylori, gastrit, antibiyotik tedavisi, alerji ve beslenme kararları için hekime danışılmalıdır.

3. İçerik durum etiketi kullanalım

Her yazının başına şu tarz bir fiş koyarız:

İçerik türü: Araştırma notu
Durum: Kaynak kontrolü bekliyor
Hazırlayan: Fatih + ChatGPT/Gemini
Son güncelleme: 03.05.2026
Tıbbi durum: Tedavi önerisi değildir

Bu senin sitenin güvenilirliğini çok artırır.

5. Resimler için hemen uygulanacak kural

Şimdilik şu kararı alalım:

Kaynağı/lisansı belli olmayan hiçbir görsel sağlık yazılarında kullanılmayacak.

Sağlık yazılarında görsel gerekiyorsa:

1. Basit ikon kullanırız.
2. Kendi hazırladığımız şema kullanırız.
3. Yapay zekâ ile genel, markasız, kişisiz görsel üretiriz.
4. CC0/lisanslı görsel kullanırsak altına kaynak/lisans yazarız.

6. Yazılar için hemen uygulanacak kural

Şu karar yeterli:

AI çıktıları doğrudan kesin bilgi olarak değil; “ham veri / araştırma notu / kaynak kontrolü bekleyen içerik” olarak yayınlanacak.

Yani yazıların üstünde şu ayrım görünmeli:

Ham veri
Kaynak kontrolü bekliyor
Düzenlenmiş özet
Doktora sorulacak soru
Sonuç çıkarımı

Bu ayrım olmazsa okuyucu her şeyi kesin bilgi gibi algılayabilir.

7. Bugün yapılacak en doğru küçük iş

Bence bugün şunu yapalım:

“Yayın Uyarısı ve İçerik Durumları” metnini hazırlayıp siteye ekleyelim.

Önce tek bir sabit sayfa aç:

Sayfa adı: Kullanım Notu ve Sağlık Uyarısı
Slug: kullanim-notu-saglik-uyarisi

Sonra footer’a veya menüye küçük bir link verirsin:

Kullanım Notu

Ardından sağlık yazılarında aynı kısa uyarıyı tekrarlarız.

Net sırayla:

1. Kaynağı belirsiz görselleri kullanma.
2. Sağlık yazılarına uyarı kutusu koy.
3. AI yazılarını “ham veri / kaynak kontrolü bekliyor” diye etiketle.
4. Footer’a “Kullanım Notu ve Sağlık Uyarısı” sayfası ekle.
5. Kesin tedavi dili kullanma: “tedavi eder” değil, “destekleyici olarak araştırılmıştır / kaynak kontrolü gerekir” de.